ایران با سابقه ۱۵ساله، پانزدهم فولادساز جهان شد

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی آرسا بررسی تاریخ اقتصاد ایران در یک قرن گذشته بیانگر این موضوع است که بخش خصوصی در پیکره اقتصاد ایران به اندازه کافی رشد نکرده اگرچه تحلیلگران دلایل مختلفی برای فقر حضور بخش خصوصی دارند، اما اینچنین به نظر می رسد که مهم ترین مانع بر سر راه حضور فعال این بخش درآمدهای سرشار نفتی بوده است، زمانی که عمده درآمد دولت از محل فروش نفت تامین شود، خود را فارغ از نیاز به بخش خصوصی می یابد.

صنعت فولاد به لحاظ بزرگی و حجم بالای سرمایه گذاری شاخص خوبی برای اندازه گیری حضور موثر بخش خصوصی در اقتصاد است زیرا این صنعت نیاز به سرمایه گذاری های کلان دارد و سرمایه گذاری های عمده بخش خصوصی تنها پس از اعتماد کامل و حصول اطمینان صورت خواهد گرفت.

برای بررسی بیشتر این موضوع به مقایسه ای درخصوص تجربه کشور ترکیه و ایران خواهیم پرداخت.

ابتدا لازم است سری به میزان تولید فولاد در جهان بزنیم و سهم این دو کشور را در جهان مشخص کنیم.

به استناد آمارهای بانک جهانی و انجمن جهانی فولاد، میزان تولید فولاد جهان در سال 2013 معادل یک میلیاردو607میلیون تن بوده که از این میزان کشور چین با تولید 779میلیون تن فولادخام رتبه نخست تولیدکنندگان فولاد جهان در این سال را به خود اختصاص داده است. کشور ژاپن با تولید 110میلیون تن رتبه دوم را در اختیار دارد. کشورهای آمریکا با تولید 87میلیون تن، هند با تولید 81میلیون تن، روسیه با تولید 69میلیون تن و کره جنوبی با تولید 66میلیون تن توانستند رتبه های بعدی را به خود اختصاص دهند و در این بین ایران نیز با تولید معادل 15.5میلیون تن رتبه پانزدهم و سهمی کمتر از یک درصد از تولید جهانی را به خود اختصاص داد که این سهم با توجه به منابع عظیم معدنی و گازی موجود و همچنین داشتن سایر مزیت های نسبی، بسیار اندک و قابل تامل است.

در کشور ما اولین گام اساسی در جهت دستیابی به این صنعت در سال 1338 برداشته شد و شرکت ملی ذوب آهن ایران شکل گرفت. در سال 1351 شرکت ملی صنایع فولاد ایران تاسیس شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در سال 1358 شرکت ملی فولاد ایران با ادغام شرکت ملی ذوب آهن ایران و شرکت ملی صنایع فولاد ایران به وجود آمد که تا سال 1381 تنها شرکت متولی فولاد در کشور بود. گرچه از این سال سیاست هایی مبنی بر حضور بخش خصوصی در صنعت فولاد پیگیری شد، اما این سیاست ها تاکنون موفق نبوده است.

امروزه صنعت فولاد ما با وجود سابقه 55ساله اش و با تولید سالانه 15.55.15میلیون تن جایگاه پانزدهم را دارد و با مشکلات فراوانی همچون مشکل تامین مالی، تامین مواد اولیه و قطعات، بهره وری نیروی کار، زیرساخت ها و حامل های انرژی، عدم توسعه متوازن بخش معدن و فولاد، زیرساخت های حمل ونقل ریلی و… روبه رو است. این در حالی است که در کشور همسایه ما یعنی ترکیه صنعت فولاد رونق چشمگیری داشته است.

بر اساس گزارش موجود ترکیه در سال 2013 هشتمین فولاد ساز بزرگ دنیا و سومین فولادساز بزرگ اروپا بعد از روسیه و آلمان بود اقتصاد ترکیه ترکیبی از صنایع سنتی و مدرن است که پایه های آن را صنایع نساجی، کشاورزی، گردشگری و همچنین دو صنعت بزرگ خودروسازی و فولادسازی تشکیل می دهند. در این میان صنعت فولاد یکی از مهم ترین عوامل رشد اقتصادی ترکیه در دو دهه اخیر بوده و هم اکنون سومین بخش بزرگ اقتصاد ترکیه محسوب می شود. رشد صنعت فولاد ترکیه در 10سال گذشته بیشتر از هر کشور اروپایی دیگری بوده است. مجموع صادرات فولاد خام و محصولات فولادی کشور ترکیه در سال 2012 حدود 19میلیون تن بوده که 15.8میلیارددلار درآمد برای این کشور به ارمغان داشته است. به غیر از سال 2009 که به علت بحران اقتصادی جهانی، تولید فولاد ترکیه کاهش داشته است، در 10سال گذشته این کشور به همراه کشورهای چین، هند و ایران سریع ترین رشد را در تولید فولاد داشته است به طوری که رشد 17درصدی سال 2011 ترکیه در تولید فولاد به عنوان یک رکورد تاریخی ثبت شده است.

علت رشد شتابان ترکیه در صنعت فولاد حضور قوی بخش خصوصی در این صنعت است سیاست های دولت تورگوت اوزال مبنی بر آزادسازی اقتصاد دولتی ترکیه اگرچه موج تورم بی سابقه ای را در سال های بعد به دنبال داشت، اما برای بسیاری از صنایع این کشور به خصوص صنعت فولاد نقطه عطفی بود که سرآغاز رشد و توسعه این صنعت را رقم زد. در این دوره بود که انجمن مستقل تجار و صنعتگران شکل گرفت و زمینه فعالیت صاحبان حرفه و سرمایه بخش خصوصی پدید آمد. همچنین بالارفتن قیمت ارزهای خارجی و گران شدن کالاهای وارداتی در این دوره موجب تشویق سرمایه گذاران برای تولید و صادرات محصولات شد.

یکی از موضوعات مهمی که فولادسازان ترکیه با آن سروکار دارند، بالابودن هزینه های تولید به خصوص قیمت انرژی است. به عنوان مثال با اینکه قیمت حامل های انرژی همچون برق در ترکیه از اکثر کشورهای اروپایی بالاتر است، اما میلگرد ترکیه برای صادرات به عراق در همین ماه آوریل 2014 به قیمت 580دلار درب کارخانه پیشنهاد می شود که از قیمت میلگرد در بازار ایران پایین تر است. البته این موضوع را هم باید در نظر گرفت که مواد اولیه اصلی فولاد ترکیه مانند قراضه از خارج کشور وارد می شود و رشد اقتصادی سال های اخیر نیز موجب بالارفتن دستمزدها شده است، بنابراین صنایع فولاد ترکیه که عمدتا توسط بخش خصوصی اداره می شوند، به سرعت در حال پیگیری پروژه های ارتقای تکنولوژی و افزایش بهره وری انرژی و نیروی انسانی جهت افزایش توان رقابت در بازارهای جهانی هستند. آنچنان که در سند چشم انداز سال 1404 مشخص شده صنعت فولاد ایران باید به سطح تولید فولاد از میزان 55میلیون تن برسد، البته این مهم قابل دستیابی است، همان گونه که کشور همسایه ما یعنی ترکیه که از بسیاری مزیت های موجود در کشور ما همچون منابع معدنی و گازی فراوان محروم است، با یک برنامه ریزی صحیح و حساب شده توانسته به یکی از کشورهای موفق و پیشرو در زمینه تولید فولاد در دنیا تبدیل شود. یکی از راه های بسیار مفید، بستر سازی مناسب برای حضور موثرتر بخش خصوصی در پیکره اقتصاد ایران است؛ بخشی که به مواردی چون: هزینه – فایده در تصمیم گیری های خود اهمیت می دهد، به مفاهیم بهر ه وری حساس است و درک اقتصادی از زمان دارد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی آرسا در این راستا هشتمین نمایشگاه بین‌المللی فلزات ،فولاد،متالورژی ،قالب‌سازی ،آهنگری و ریختگری توسط شرکت بین المللی آرسا از 20 الی 23 آبان ماه 93 در  محل دایمی نمایشگاه های بین المللی مشهد برگزار می شود.

 انتهای پیام/

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
اخبار نمایشگاه فید خبرها
حامیان